วิธีรักษาอาการปวดตาจากการเชื่อมเหล็ก เจ็บตาเพราะแสงหรือควันเชื่อมกันแน่? พร้อมวิธีป้องกัน (2025)

             ช่างเชื่อมหลายคนอาจเคยสงสัยว่าอาการเจ็บตาหลังการเชื่อม เกิดจาก "แสงเชื่อม" หรือว่า "ควันเชื่อม" กันแน่? แล้วจะมีวิธีป้องกันและรักษาอย่างไรเมื่อเกิดอาการเหล่านี้ขึ้น? บทความนี้มีคำตอบครบถ้วนเลยครับ

เจ็บตาหลังเชื่อม เกิดจากอะไร?

1. แสงเชื่อม (Arc Light หรือแสง UV)

             การเชื่อมโลหะทำให้เกิดแสงเชื่อมที่รุนแรง โดยเฉพาะแสง UV ที่มีความคมและแรงมาก ลักษณะอาการที่พบบ่อยจากการได้รับแสงเชื่อมโดยตรง เช่น

• แสบตา เคืองตา น้ำตาไหล

• รู้สึกเหมือนมี "เม็ดทราย" อยู่ในตา

• ระคายเคืองตาทั้งตอนหลับและตื่น

• หน้าดำ แสบผิว หรือผิวลอกหากไม่ได้สวมเสื้อแขนยาว

             แสงเชื่อมสามารถทำลายผิวกระจกตาได้เช่นเดียวกับการจ้องดวงอาทิตย์โดยไม่สวมแว่นกรองแสง และยังเป็นสาเหตุหนึ่งของการเกิดต้อหินในระยะยาว

             ข้อเท็จจริง: อาการ “เหมือนมีเม็ดทรายอยู่ในตา” ที่ช่างเชื่อมพูดถึงกัน จริงๆ แล้วคือแผลถลอกเล็กๆ บนกระจกตาจากการสัมผัสรังสี UV โดยตรง ไม่ใช่ฝุ่นผงเหล็ก

2. ควันเชื่อม

             ควันจากการเชื่อมคล้ายกับควันไฟ หากสูดดมหรือโดนตาโดยตรง จะทำให้เกิดอาการระคายเคือง เช่น

• แสบตา น้ำตาไหล

• ตาเคืองแบบระยะสั้น

• กรณีแพ้ควัน: ตาแสบมากกว่าปกติ บางคนอาจแสบคอ หน้าอก และมีอาการลอกผิวหนังบริเวณหน้าอกได้

             ถึงแม้ควันเชื่อมจะไม่รุนแรงเท่าแสงเชื่อม แต่ก็ส่งผลต่อระบบทางเดินหายใจในระยะยาว จึงไม่ควรมองข้าม

 

สรุป : เจ็บตาเพราะอะไรแน่?

             จริงๆ แล้วอาการปวดตาหลังการเชื่อมเกิดได้จาก ทั้งแสงเชื่อมและควันเชื่อม แต่โดยทั่วไปแล้ว
             แสงเชื่อม จะก่อให้เกิดอาการเจ็บมากกว่า เพราะทำลายกระจกตาโดยตรง ส่วน ควันเชื่อม จะก่อให้เกิดการระคายเคืองตาแบบชั่วคราวและมีผลต่อระบบทางเดินหายใจในระยะยาว

วิธีรักษาอาการเจ็บตาจากการเชื่อม

• กรณีโดนแสงเชื่อม:
               ควรล้างตาด้วยน้ำเกลือ และประคบเย็นอย่างต่อเนื่อง อาการจะค่อยๆ ทุเลาลงภายใน 1-2 วัน หากยังไม่ดีขึ้นควรพบจักษุแพทย์ทันที
• กรณีโดนควันเชื่อม:
               ใช้น้ำเกลือล้างตาให้สะอาด อาการจะดีขึ้นในระยะสั้น ยกเว้นผู้ที่มีอาการแพ้ควัน ควรหลีกเลี่ยงบริเวณที่มีควันโดยเด็ดขาด และใช้หน้ากากป้องกันให้เหมาะสม

 

การพักสายตา – เรื่องสำคัญที่ช่างเชื่อมไม่ควรมองข้าม

             การเชื่อมที่ดี ควรทำงานต่อเนื่องไม่เกิน 30 – 45 นาที และไม่ควรเกิน 45 นาที ต่อครั้ง จากนั้นควร พักสายตาประมาณ 15 นาที ก่อนกลับมาเริ่มงานใหม่อีกครั้ง

             การพักตาไม่จำเป็นต้องหยุดนิ่งเฉยๆ เสมอไป — คุณอาจใช้ช่วงเวลานี้ไปทำงานอย่างอื่น เช่น

• เปลี่ยนหน้าที่ไปตัดเหล็ก

• ทำความสะอาดพื้นที่

• ทาสีชิ้นงาน

             ซึ่งกิจกรรมเหล่านี้ ถือเป็นการพักสายตาได้เช่นกัน เพราะเป็นการเปลี่ยนโฟกัสและลดการเพ่งมองจุดเดิมซ้ำๆ

             เนื่องจากในการเชื่อม ช่างมักจะต้อง เพ่งแนวเชื่อมเป็นเวลานาน ทำให้เกิดพฤติกรรมที่ กระพริบตาน้อยลงโดยไม่รู้ตัว ซึ่งเป็นสาเหตุหลักที่ทำให้

• ตาแห้ง

• แสบตา

• ระคายเคืองตา

             ดังนั้น การพักสายตาอย่างเหมาะสมจึงเป็นสิ่งสำคัญ ไม่เพียงเพื่อถนอมสุขภาพตา แต่ยังช่วยให้ช่างเชื่อมสามารถทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพต่อเนื่องในระยะยาว

วิธีป้องกันอาการปวดตาจากการเชื่อม

1. สวมหน้ากากเชื่อมปรับแสงอัตโนมัติ
             การใช้หน้ากากเชื่อมแบบออโต้ จะช่วยกรองแสงเชื่อมทันทีที่มีการจุดอาร์ก ลดการรับแสงแบบแว๊บๆ ที่เกิดขึ้นบ่อยครั้งในการเชื่อม หากใช้หน้ากากเชื่อมธรรมดาที่ไม่ได้ปรับแสงอัตโนมัติ ช่างเชื่อมจะต้องเปิด-ปิดกระจกเชื่อมบ่อย ทำให้มองเห็นแสงเชื่อมเป็นระยะ ๆ ซึ่งเป็นสาเหตุหลักของอาการปวดตาได้
             หมายเหตุ: หากเป็นงานเชื่อมไฟฟ้าหรือเชื่อมอาร์กอน สามารถใช้เลนส์บังแสงเชื่อมกับด้ามเชื่อมรุ่น WP-26 ได้ แถมราคาถูกกว่าด้วยครับ

2. ใส่แว่นตัดแสง (ห้ามใช้แว่นกันแดด)
             การใส่แว่นตัดแสงเชื่อมตลอดทั้งวันไม่มีปัญหา แต่ “ห้ามใช้แว่นกันแดด” แทนเด็ดขาด เพราะแว่นกันแดดไม่ได้ถูกออกแบบมาสำหรับป้องกันรังสีเชื่อมโดยเฉพาะ อาจกันแสงได้บางส่วนเท่านั้น ซึ่งอาจทำให้เกิดอาการผิวลอกบริเวณจมูกหรือแก้ม รวมถึงแสบหน้าได้อีกด้วย

ทางเลือกที่ดีที่สุดคือ "หมวกเชื่อมแบบเต็มหน้า"

 

3. ใส่หน้ากาก N95 เพื่อป้องกันควันพิษ
             หากใส่หน้ากากแล้วก็ยังมีอาการปวดตาอยู่ สิ่งต่อไปที่ควรระวังคือ “ควันธูปเชื่อม” โดยเฉพาะการเชื่อมแบบ MMA หรือ MIG ที่มีควันที่เป็นสารเคมีอันตราย หากสูดดมหรือสัมผัสกับดวงตา จะทำให้เกิดอาการ “ตาแห้ง” หรือแสบตาได้

ลองนึกภาพว่าเดินผ่านควันไฟแล้วตาแห้ง นั่นคือสิ่งที่เกิดขึ้นทุกครั้งที่เชื่อมงานโดยไม่มีการป้องกันควัน

 

4. เปิดพัดลมเพื่อเป่าควันออก (ยกเว้นงาน CO₂)
             การใช้พัดลมช่วยเป่าควันเชื่อมออกไปจากบริเวณใบหน้าเป็นวิธีหนึ่งที่ช่วยลดการระคายเคืองตาได้อย่างดี แต่ในกรณีของการเชื่อม CO₂ อาจไม่สามารถใช้พัดลมได้ เพราะจำเป็นต้องมีการควบคุมก๊าซ CO₂ ให้คลุมแนวเชื่อมตลอดเวลา ซึ่งต้องอาศัยเทคนิคเฉพาะทาง และอาจต้อง "ทำใจ" รับมือด้วยการใช้หน้ากากและอุปกรณ์ป้องกันให้เหมาะสมแทน

 

5. สวมเสื้อผ้ามิดชิด (ถ้าเป็นชุดหนังวัวจะดีที่สุด)
             แสงเชื่อมและควันเชื่อมสามารถสัมผัสกับผิวหนังและใบหน้าได้ หากไม่ได้ป้องกันให้ดี โดยเฉพาะผู้ที่มีผิวแพ้ง่าย จะเกิดอาการแสบ คัน หรือแม้กระทั่ง "ผิวลอก" ดังนั้นจึงควรใส่เสื้อแขนยาว กางเกงขายาว และถ้าเป็นชุดหนังวัวสำหรับช่างเชื่อมโดยเฉพาะจะดีที่สุด

 

6. หยอดน้ำตาเทียมก่อนและหลังเชื่อมงาน
             เพื่อป้องกันอาการตาแห้งจากความร้อนและควันเชื่อม ควรหยอดน้ำตาเทียมทั้งก่อนเริ่มงานและหลังเชื่อมงานเสร็จ เป็นวิธีง่าย ๆ ที่ช่วยให้ดวงตาชุ่มชื้นและฟื้นตัวไวขึ้น

 

7. หลีกเลี่ยงลวดเชื่อมที่มีควันเยอะ
             ควรเลือกใช้ลวดเชื่อมที่มีคุณภาพ ไม่ควรใช้ลวดเชื่อมราคาถูกหรือไม่มียี่ห้อ เพราะมักจะมีควันโขมงและกลิ่นแรง ซึ่งส่งผลกระทบต่อสุขภาพดวงตาและระบบทางเดินหายใจโดยตรง

 

สิ่งที่ห้ามทำเมื่อเจ็บตาหรือปวดตาจากการเชื่อม

             ❌ ห้ามใช้น้ำนมหยอดตาเด็ดขาด
             แม้จะมีความเชื่อในหมู่ช่างเชื่อมบางกลุ่มว่า "นมถั่วเหลือง" หรือ "นมสด" ช่วยบรรเทาอาการปวดตาได้ แต่ในทางการแพทย์ถือว่าอันตรายมาก เพราะน้ำนมเป็นของเหลวที่มีเชื้อจุลินทรีย์ อาจทำให้ดวงตาติดเชื้อรุนแรงได้

✅ ทางที่ถูกต้องคือใช้น้ำสะอาด ยาหยอดตา หรือยาชาตาที่ได้รับการรับรองจากแพทย์เท่านั้น

 

วิธีรักษาปวดตาจากการเชื่อม

             การเจ็บตาหรือระคายเคืองตาหลังการเชื่อมเหล็ก มักเกิดจากการได้รับแสงจ้าหรือควันจากการเชื่อมโดยไม่มีอุปกรณ์ป้องกันที่เหมาะสม หากเกิดอาการเหล่านี้ขึ้น สามารถดูแลเบื้องต้นได้ตามขั้นตอนต่อไปนี้:

1. กินยาแก้ปวด แก้อักเสบ
   เพื่อบรรเทาอาการเจ็บปวดและลดการอักเสบที่อาจเกิดขึ้นรอบดวงตา
2. ประคบเย็นเพื่อลดการระคายเคือง
   ใช้ผ้าสะอาดชุบน้ำเย็น ห่อกับน้ำแข็ง หรือใช้วุ้นสำหรับทำอาหารไปต้มแล้วนำไปแช่เย็น จากนั้นนำมาประคบเย็นบริเวณดวงตา จะช่วยลดอาการแสบตาและระคายเคืองได้ดี
3. ใช้น้ำเกลือล้างตา
   หากรู้สึกแสบตาเนื่องจากควันเชื่อม ควรใช้น้ำเกลือสะอาดล้างตาทันที เพื่อชะล้างสิ่งระคายเคืองออก
4. พักผ่อนสายตาให้เพียงพอ
   หลังจากทำการปฐมพยาบาลเบื้องต้นแล้ว ควรนอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอ เพื่อให้ดวงตาฟื้นตัวจากการระคายเคืองหรือบาดเจ็บ อาการจะค่อยๆ ดีขึ้นเองตามธรรมชาติ
5. พบแพทย์หากอาการรุนแรง
   หากรู้สึกปวดตารุนแรง มองไม่ชัด หรือมีอาการแสบตาไม่หายภายใน 1–2 วัน ควรไปพบจักษุแพทย์ อาจจำเป็นต้องหยอดน้ำตาเทียม หรือในบางกรณีที่รุนแรง แพทย์อาจจ่ายยาชาหยอดตาเพื่อบรรเทาอาการ

หมายเหตุ:
             อาการเจ็บตาจากงานเชื่อมจะค่อยๆ หายไปภายใน 1 – 3 วัน ขึ้นอยู่กับความรุนแรงของอาการและการดูแลรักษาเบื้องต้นอย่างถูกวิธี